Društvena pokretljivost

Društvena pokretljivost označava prelazak pojedinca iz jedne klase u drugu. Ona može biti uzlazna i silazna u zavisnosti od toga da li je došlo do pomeranja u višu ili nižu klasu. Društvena pokretljivost (socijalna mobilnost) obuhvata sve izmene uloga i položaja pojedinaca i grupa u okviru neke strukture.

Društvena pokretljivost može biti:

1.Horizontalna pokretljivost  obuhvata pomeranje pojedinaca i grupa od jedne društvene uloge do druge u okviru postojećeg statusa, pri čemu se prvenstveno misli na promenu društveno najznačajnije uloge-na promenu zanimanja (profesije). Horizontalna pokretljivost označava promenu zanimanja ili radnog mesta u okviru iste klase. Na primer, prelazak sa posla bravara na posao metalostrugara ili neki drugi posao koji se od prvog bitnije ne razlikuje po visini plate, po uslovima rada, po uticaju na druge ljude ili prema ugledu koji ima kod drugih.

2.Vertikalna pokretljivost označava promenu klasnog položaja, označava pomeranje pojedinaca i grupa po hijerarhijskoj lestvici društvenih položaja, može da bude uzlazna i silazna.

UZROCI društvene pokretljivosti su:

-pojedinačne potrebe, motivi i želje

-promene strukture globalnog društva (revolucije, ratovi, tehnološki zaokreti, industrijalizacija, urbanizacija…) koji izbacuju iz ležišta veliki broj pojedinaca i grupa i prisiljavaju ih da se pomeraju na razne načine u različitim pravcima. Ove promene se označavaju kao strukturna pokretljivost.

KNALI ili mehanizmi društvene pokretljivosti su:

1.obrazovanje, znanje koje se stiče obrazovanjem postaje važan izvor društvene moći.

2.bavljenje politikom uvek omogućava brz uspon (ili pad) onima koji su odabrali taj put za svoju društvenu promociju.

3.sklapanjem braka u tradicionalnom društvu održavao se i sticao društveni položaj, taj kanal pokretljivosti ni danas nije sasvim prestao da deluje. On nema značaja kakav je nekada imao, ali i sada se dešava da neko udajom i ženidbom (ne školovanjem, politikom ili biznisom) dospe do višeg društvenog položaja.